Kolbasa mahsulotlari – bevosita isteʼmol qilishga tayyor oziq-ovqat mahsulotlari. Goʻsht, yogʻ hamda hayvon va oʻsimliklardan olinadigan yordamchi mahsulotlar q

Kolbasa mahsulotlari – bevosita isteʼmol qilishga tayyor oziq-ovqat mahsulotlari. Goʻsht, yogʻ hamda hayvon va oʻsimliklardan olinadigan yordamchi mahsulotlar qoʻshib tayyorlanadi. Kolbasa mahsulotlariga dudlamalar, pishirilgan (shu jumladan, sosiska va sardelkalar), qiymali, liver, hayvon qonidan tayyorlangan, yarim dudlangan, (pishirilib dudlangan, nam dudlangan) kolbasalar kiradi. Kolbasa mahsulotlari umumiy isteʼmol, davo-parhez va bolalar isteʼmoliga moʻljallangan turlarga boʻlinadi. Kolbasa mahsulotlarining ayrimlari konservalar holida ishlab chiqariladi. Kolbasa mahsulotlari tayyorlashda mol, choʻchqa, oz miqdorda qoʻy, parranda va quyon goʻshti ishlatiladi. Ichiga turli qoʻshimchalar: sut oqsili, un, kraxmal, yormalar, ziravorlar solinadi. Koʻpgina kolbasa mahsulotlari uchun qiyma (qiymalangan goʻshtga yogʻ va turli qoʻshimchalar aralashtiriladi) tayyorlanadi, soʻngra uni qobiqqa tiqib yoki maxsus qoliplarga solib olingan yarim fabrikatlar qovuriladi, qaynatiladi yoki dudlab, soʻng zarurat boʻlganda quritiladi va sovitiladi. Kolbasa mahsulotlarini sovitilgan holda saqlash muddatlari: nam dudlangan kolbasalar – 9 oygacha, pishirib dudlangani – 4 oygacha, yarim dudlangani – 15 sutkagacha, pishirilgani – 2 sutkagacha, liverli – 24 soatgacha.

Oʻzbekistonda turli kolbasa mahsulotlari goʻsht kombinatlari va xususiy korxonalarda ishlab chiqariladi.

Odamlar pishirish va tuzlash jarayonlarini yangi go‘shtlarning saqlash muddatini uzaytirish ekanligi tushunishlari bilanoq, go‘shtga ishlov berish jarayoni boshlangan. Bu qachon sodir bo‘lgani aniq emas; biroq, tuzlash va quyoshda quritish jarayoni Qadimgi Misrda qayd etilgani, muz va qordan foydalanish usuli qadimgi rimliklarga tegishli ekanligi, konservalash usuli esa 1810-yilda fransuz hukumatidan o‘z ixtirosi uchun mukofot olgan Nicolas Appert tomonidan ishlab chiqilgani ma’lum. Tibbiyot sog‘liqni saqlash tashkilotlari odamlarga qayta ishlangan go‘sht iste’molini cheklashni maslahat beradi, chunki bu yo‘g‘on ichak saratoni xavfini oshiradi.

Konservativ vositalar

nitrozil-gem

Qayta ishlangan go‘sht tarkibidagi nitrat va natriy nitrit inson tanasi tomonidan saraton chaqiruvchi nitrozaminlarga aylanishi mumkin, bu esa yo‘g‘on ichak hujayralari liniyasida mutatsiyani keltirib chiqaradi va shu bilan o‘sma paydo bo‘lishiga va oxir-oqibat saraton kasalligiga olib keladi. Qayta ishlangan go‘sht N-nitrozo birikmalar hosil qiluvchi kuchli nitrozil-gem molekulalarining ko‘pligi sababli qayta ishlanmagan qizil go‘shtga nisbatan ko‘proq saraton kasalligini keltirib chiqaradi .