Tsai Ing-wen

Tsai Ing-wen (talaffuzi: Tsay Ing-ven; 31-avgust 1956-yil) – tayvanlik siyosatchi, 2016-yildan beri Tayvan prezidenti, demokratik progressiv partiya (DPP) aʼzosi. Tsay Tayvanning birinchi ayol prezidenti va 1949-yil dekabr oyida Xitoy fuqarolar urushi tugaganidan keyin Tayvanda tugʻilgan ikkinchi ayol (Chen Shuy-byandan keyin) hisoblanadi. 2020-yildan 2022-yilgacha, shuningdek, 2014-yildan 2018-yilgacha va 2008-yildan 2012-yilgacha DPP raisi sifatida ishlagan. Uning ikkinchi prezidentlik muddati tugaydi va 2024-yil 20-mayda uning oʻrniga vitse-prezident Lay Ching-te keladi.

Tsai Ing-wen 蔡英文
Xitoy Respublikasi Prezidenti
Mansab davri 2016-yil 20-maydan – 2024-yil 20-maygacha
Hukumat boshligʻi	Lin Chuan William Lai
Vitse-prezident	Chen Chien-jen
Oʻtmishdoshi	Ma Ying-jeou
Vorisi	Lay Ching‑de
Demokratik Progressiv Partiya raisi
Mansab davri 2014-yil 28-maydan – 2022-yil 22-maygacha
Oʻtmishdoshi	Su Tseng-chang
Vorisi	Chen Chi-mai
Mansab davri 2011-yil 27-apreldan – 2012-yil 14-yanvargacha
Oʻtmishdoshi	Ker Chien-ming (v. b.)
Vorisi	Chen Chu (v. b.)
Mansab davri 2008-yil 20-maydan – 2011-yil 17-martgacha
Oʻtmishdoshi	Frank Hsieh (v. b.)
Vorisi	Ker Chien-ming (v. b.)
Xitoy Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari
Mansab davri 2006-yil 25-yanvardan – 2007-yil 21-maygacha
Hukumat boshligʻi	Su Tseng-chang
Oʻtmishdoshi	Wu Rong-i
Vorisi	Chiou I-jen
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi	31-avgust 1956-yil (1956-08-31) (69 yosh) Taypey
Siyosiy partiyasi	Demokratik

Tsay Taypeyda tugʻilib oʻsgan, huquq va xalqaro savdoni oʻrgangan va keyinchalik Tayvan Milliy universitetida bakalavr diplomini va Kornell yuridik fakultetida magistr diplomini qoʻlga kiritgandan soʻng, Soochow universiteti huquq fakulteti va Chengchi universitetida huquq professori boʻldi. Keyinchalik London Iqtisodiyot maktabida huquq boʻyicha oʻqidi va PhD darajasiga ega boʻldi. 1993-yilda mustaqil (partiyaga mansub boʻlmagan) sifatida oʻsha paytdagi hukmron Kuomintang partiyasi (KMT) tomonidan bir qator hukumat lavozimlariga, jumladan, JST masalalari boʻyicha savdo muzokarachisi etib tayinlangan. Prezident Li Teng Xuy davrida davlatlararo munosabatlari doktrinasi maxsus davlat loyihasining bosh mualliflaridan biri boʻlgan.

Chen Shuy-byan prezidentligining birinchi muddati davomida Tsay materik ishlari bo'yicha kengash vaziri bo'lib ishlagan. 2004-yilda DPPga qo'shildi va qisqa vaqt davomida DPP tomonidan ko'rsatilgan Qonun chiqaruvchi Yuanning umumiy a'zosi bo'lib ishladi. 2007-yilda bosh vazir o'rinbosari lavozimiga tayinlandi. 2008-yilgi prezidentlik saylovlarida DDP mag'lubiyatga uchragach, DPPning raisi etib saylangan. 2012-yilgi prezidentlik saylovlarida partiya mag'lub bo'lgach, iste'foga chiqqan.

Tsay 2010-yilgi munitsipal saylovlarda Yangi Taypey shahri merligiga nomzod boʻlgan, ammo KMT nomzodi Erik Chu tomonidan mag'lub etilgan. 2011-yil aprelida Tsay o‘zining sobiq rahbari Su Tseng-changni DPPning birlamchi saylovida ozgina farq bilan mag‘lub etdi. Xitoy Tayvan Respublikasi tarixida prezidentlikka nomzod sifatida yirik partiya tomonidan ko‘rsatilgan birinchi ayol bo‘ldi. 2012-yilgi Tayvandagi prezidentlik saylovlarida o'sha paytdagi prezident Ma Ying-Jou tomonidan mag'lub boʻlgan, biroq 2016-yilgi prezidentlik saylovlarida Erik Chuga qarshi o'tkazilgan revansh jangida birinchi prezidentlikni qo'lga kiritgan. 2020-yilgi prezidentlik saylovlarida Xan Kuo-yuga qarshi saylovda g'alaba qozonib, prezident etib qayta saylandi. Tsay DPPning ikkinchi prezidenti, shuningdek, Taypey meri bo'lib ishlamagan birinchi prezidentdir.

Tsay "Time" jurnalining 2020-yildagi eng nufuzli kishilaridan biri deb topildi. Forbes jurnalining eng kuchli ayollar roʻyxatida 9-oʻrinni va 2021-yilda Kamala Harrisdan keyin 2-oʻrinni egallagan. Xalqaro miqyosda Tsay COVID-19 pandemiyasiga qarshi kurashgani va Xitoy Xalq Respublikasi hukumati bosimiga dosh bergani uchun maqtovga sazovor boʻldi. Tsay 2022-yil noyabrida o‘z partiyasining o‘sha oy boshidagi mahalliy saylovlarda yomon ishlashi sabab Demokratik Xalq partiyasi (DXP) rahbari lavozimidan iste’foga chiqdi.

Tsayning ikkinchi prezidentlik muddati 2024-yil may oyida tugaydi.