Majjhima Nikaya

Buddizm
Madaniyati
Tarixi
Buddistlar
Maktablar
Ibodatxonalar
Matnlar
Portal

Majjhima Nikāya („Oʻrtacha uzunlikdagi nutqlar toʻplami“) – bu Buddaviy yozma toʻplam boʻlib, Sutta Piṭakaning beshta Nikāya (toʻplam)laridan ikkinchisidir. Sutta Piṭaka esa Pali Tipitaka („Uch savat“)ning bir qismi boʻlib, Theravada Buddizmining asosiy matnlaridan hisoblanadi.

Majjhima Nikāya miloddan avvalgi 3-asr va milodiy 2-asr oraligʻida yozilgan. Bu nikayada Budda va uning asosiy shogirdlariga tegishli boʻlgan 152 ta nutq mavjud.

Tarifi

Bhikkhu Bodhi oʻz tarjimasi uchun yozgan kirish soʻzida ushbu toʻplamni quyidagicha taʼriflaydi:

Agar Majjhima Nikāya bir jumla bilan boshqa Pali Kanoni kitoblaridan ajratib koʻrsatilishi kerak boʻlsa, uni „eng boy kontekstual vaziyatlar xilma-xilligini eng chuqur va eng keng qamrovli taʼlimotlar majmuasi bilan birlashtirgan toʻplam“ deb taʼriflash mumkin.

152 ta nutq uchta qismdan iborat boʻlib, har bir qism beshta boʻlimga boʻlingan. Har bir boʻlimda, oxirgi oldingi boʻlimdan tashqari, 10 tadan nutq mavjud.

Parallel

Majjhima Nikāya turli sanskritiy qadimgi buddaviy maktablarning Sutra Piṭakalarida topilgan Madhyama Āgama ga mos keladi. Uning boʻlaklari sanskrit tilida va tibet tarjimasida saqlanib qolgan. Sarvāstivādin versiyasidan toʻliq xitoycha tarjima Xitoy buddaviy kanonida mavjud boʻlib, u Zhōng Ahánjīng (中阿含經) deb ataladi. Sarvāstivāda maktabining Madhyama Āgamaʼsi 222 ta sūtradan iborat, bu esa Pāli Majjhima Nikāyaʼdagi 152 ta suttaga nisbatan koʻproqdir.