Katta Xuroson

Katta Xuroson (pahlaviycha: 𐬒𐬊𐬭𐬀𐬯𐬀𐬥; forscha: خراسان‎‎, fa) - Gʻarbiy va Markaziy Osiyodagi Eron platosida joylashgan tarixiy sharqiy mintaqa. Mintaqa gʻarbiy va shimoliy Afgʻoniston, shimoli-sharqiy Eron, Turkmaniston va Oʻzbekistonning sharqiy qismlari, gʻarbiy Tojikiston, shuningdek Qirgʻiziston va Qozogʻistonning ayrim hududlarini oʻz ichiga olgan.

Katta Xuroson خراسان بزرگ
Mintaqa
Katta Xuroson va tarixiy qoʻshni mintaqalar xaritasi
36°0′0″N 62°0′0″E / 36.00000°N 62.00000°E / 36.00000; 62.00000
Xurosondagi zamonaviy davlatlar	Afgʻoniston, Eron va Turkmaniston. Tojikiston, Oʻzbekiston, Qirgʻiziston va Qozogʻistonning turli mintaqalari ham turli manbalarda koʻrsatilgan.
[[File:|290px|Katta Xuroson xaritada]] Katta Xuroson

Xuroson hududining chegaralari vaqt oʻtishi bilan oʻzgarib turgan. Qat’iy tarixiy ma’noda, Xuroson hozirgi Eronning shimoli-sharqiy hududlari, Afgʻonistonning bir qismi va Markaziy Osiyoning janubiy qismlarini oʻz ichiga olardi. Bu hudud chegaralari Amudaryogacha yetib borgan. Biroq, bu nom koʻpincha keng ma’noda ishlatilib, Movarounnahr hududining katta qismini (hozirgi Oʻzbekistondagi Buxoro va Samarqand) qamrab olgan. Bu hudud gʻarbda Kaspiy dengizi sohili va Dashti Kavirgacha, janubda Seyistongacha, sharqda esa Pomir togʻlarigacha choʻzilgan keng mintaqani oʻz ichiga olgan. Bugungi kunda Katta Xuroson atamasi ba’zan keng tarixiy hududni Eronning sobiq Xuroson viloyatidan (1906—2004) ajratib koʻrsatish uchun qoʻllanadi. Mazkur viloyat taxminan tarixiy Katta Xurosonning gʻarbiy qismini oʻz ichiga olgan edi.

Adabiyotlar

• Blankinship, Khalid Yahya. The End of the Jihâd State: The Reign of Hishām ibn ʻAbd al-Malik and the Collapse of the Umayyads. Albany, New York: State University of New York Press, 1994. ISBN 978-0-7914-1827-7. 
• Crone, Patricia. Slaves on Horses: The Evolution of the Islamic Polity. Cambridge: Cambridge University Press, 1980. ISBN 0-521-52940-9. 
• Gibb, H. A. R.. The Arab Conquests in Central Asia. London: The Royal Asiatic Society, 1923. OCLC 499987512. 
• Gibb, H. A. R. (1960). "Asad b. ʿAbd Allāh". in Gibb, H. A. R.. Encyclopaedia of Islam. Volume I: A–B (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 684–685 b. OCLC 495469456. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/asad-b-abd-allah-SIM_0757. 
• Hawting, Gerald R.. The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750, Second, London and New York: Routledge, 2000. ISBN 0-415-24072-7. 
• Pourshariati, Parvaneh. Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. London and New York: I.B. Tauris, 2008. ISBN 978-1-84511-645-3. 
• Shaban, M. A.. The ʿAbbāsid Revolution. Cambridge: Cambridge University Press, 1979. ISBN 0-521-29534-3. 
• Sharon, Moshe. Revolt: The Social and Military Aspects of the ʿAbbāsid revolution. Jerusalem: Graph Press Ltd., 1990. ISBN 965-223-388-9.