Madaniy belgi

Madaniy belgi (ikon) bu madaniyat aʼzolari tomonidan ushbu madaniyatni ifodalovchi shaxs yoki buyum. Aniqlash jarayoni subyektiv boʻlib, „ikonlar“ ushbu madaniyatning haqiqiy ramzi sifatida qanchalik koʻrinishi mumkinligiga qarab baholanadi. Odamlar madaniy belgini koʻrganda, uni oʻsha madaniyat haqidagi umumiy tasavvurlari bilan bogʻlaydi. Madaniy belgilar biror madaniyat tomonidan boshqa bir madaniyatning belgisi sifatida ham koʻrilishi mumkin.

Fuji togʻi odatda Yaponiyaning madaniy belgisi sifatida koʻriladi.

Ommaviy madaniyatda va boshqa joylarda „ikonik“ atamasi koʻplab odamlar, joylar va narsalarni tasvirlash uchun qoʻllanadi. Baʼzi sharhlovchilar „ikonik“ soʻzi haddan tashqari koʻp ishlatiladi deb hisoblaydi.

Misollar

 

Qizil telefon budtkasi Britaniya madaniy ikoni hisoblanadi.

Canadian Journal of Communicationga koʻra, akademik adabiyotda quyidagilarning barchasi „madaniy belgi“ sifatida tasvirlangan: Shekspir, Oprah, Batman, Green Gables’lik Anne, Kovboy, 1960-yillarning pop ayol qoʻshiqchisi, ot, Las-Vegas, kutubxona, Barbie qoʻgʻirchogʻi, DNK va New York Yankees. 2006-yilda internetda Angliya milliy belgilari uchun nomzodlarni taklif qiluvchi internet soʻrovnoma tashkil etildi va natijalar Angliya madaniyatiga bogʻliq turli xil belgilarni koʻrsatdi. Bir misol, qizil AEC Routemaster London ikki qavatli avtobusidir.

Matryoshka qoʻgʻirchoqlari xalqaro miqyosda Rossiyaning madaniy belgisi sifatida koʻriladi. Sobiq Sovet Ittifoqida bolgʻa va oʻroq ramzi va Vladimir Leninning haykallari mamlakatning eng taniqli madaniy ikonlari sifatida namoyon qilingan.

Madaniy belgi ifodalagan qadriyatlar, normalar va idealar unga ergashuvchilar va madaniy ikonlarni butunlay boshqa qadriyatlar sifatida talqin qiluvchilar orasida farq qiladi. Shunday qilib, olma pirogi Qoʻshma Shtatlarning madaniy belgidir, lekin uning ahamiyati amerikaliklar oʻrtasida turlicha.

Milliy belgilar, masalan, kommunizm qulaganidan keyin Sharqiy Yevropada Lenin haykallarini yoʻq qilish yoki AQShning xorijdagi harakatlariga norozilik sifatida Amerika bayrogʻini yoqish kabi, biror tuzumga qarshi boʻlganlar yoki uni tanqid qiluvchilar uchun nishonga aylanishi mumkin.

Din va madaniyat chuqur bogʻlangan jamiyatlarda, Madonna tasvirlari kabi diniy belgilar ham madaniy belgilarga aylanishi mumkin.

Tanqid

Biror narsani ikonik yoki belgi sifatida tasvirlash ommaviy axborot vositalarida juda keng tarqalgan. Bu baʼzilar tomonidan tanqidga uchragan. Masalan, Liverpool Daily Post gazetasidagi bir yozuvchi „ikonik“ soʻzini „tushunmaydi“ va „deyarli hamma narsani tasvirlash uchun xizmat qiladi“ deb hisoblaydi. Christian Examinerdan Mark Larson „ikonik“ atamasini ortiqcha ishlatilgan soʻz sifatida taʼriflab, yangiliklar hikoyalarida „ikonik“ soʻzining 18 000 dan ortiq, „ikon“ soʻzining yana 30 000 marta qoʻllanilganligini aniqladi.

Foydalanilgan adabiyotlar

• Biedermann, Hans. Dictionary of Symbolism: Cultural Icons and the Meanings Behind Them. Meridan, 1994. 
• Brooker, Will. Batman Unmasked: Analysing a Cultural Icon. Continuum, 2001. 
• The Horse as Cultural Icon: The Real and the Symbolic Horse in the Early Modern World. Brill, 2011. 
• ; Leslie Heywood; Shari L DworkinBuilt to Win: The Female Athlete as Cultural Icon. University of Minnesota Press, 2003. 
• Gilbert, Erik. The Dhow as Cultural Icon. Boston University, 2008. * Heyer, Paul. Titanic Century: Media, Myth, and the Making of a Cultural Icon. Praeger, 2012. 
• Heyer, Paul. Titanic Century: Media, Myth, and the Making of a Cultural Icon. Praeger, 2012. 
• Meyer, Denis C.. Cles Pour la France en 80 Icones Culturelles. Hachette, 2010. 
• ; M Susan LindeeThe DNA Mystique: The Gene as a Cultural Icon. University of Michigan Press, 2004. 
• Reydams-Schils, Gretchen J. Plato's Timaeus as Cultural Icon. University of Notre Dame Press, 2003. 

Tashqi havolalar

• Our New Icons by The Daily Telegraph
• Nothing and no one are Off Limits in an Age of Iconomania by The Age
• British Postal Museum & Archive: Icons of England
• Culture24: Icons of England