Tursunoy Saidazimova

Tursunoy Saidazimova (1911, Toshkent – 1928.10.5, Buxoro) – birinchi oʻzbek aktrisasi. Moskva oʻzbek drama studiyasida oʻqigan (1924—27); 1927-yildan Oʻzbek drama truppasida aktrisa. Qisqa umri davomida oʻzbek va chet el dramaturgiyasidan yorqin obrazlar yaratdi: Mariya Antonovna („Revizor“), Turandot („Malikai Turandot“, 1927), Klariche („Ikki boyga bir malay“) va boshqalar, F.Zafariyning „Halima“ musiqali dramasida Halima obrazini yaratish bilan oʻzbek musiqali sahna ijrochiligida yangi sahifa ochdi. Saidazimova bu spektaklda musiqali drama janrida ilk bor dramatik va vokal komponentlarni bir-biri bilan uygʻunlashtirgan holda obraz psixologiyasini, uning ichki dunyosini chuqur ochishga erishdi. 17 yoshida vahshiyona oʻldirilgan. Hamza Niyoziy unga atab „Tursunoy marsiyasi“ni yaratgan.

Tursunoy Saidazimova
Tugʻilgan sanasi	tax. 1911
Tugʻilgan joyi	Toshkent, Rossiya Turkistoni, Rossiya imperiyasi
Vafot sanasi	10-may 1928-yil
Vafot joyi	Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSR
Fuqaroligi	SSSR
Kasbi	aktrisa, xonanda
k m t

Musiqiy faoliyati

U 1926-yilda Toshkentda Hamza Niyoziy bilan uchrashgan va u bilan do‘stlashib, Niyoziy uni operaga qo‘shilishga ko‘ndirgan. 1925-yildan 1927-yilgacha u Moskvadagi O‘zbek drama studiyasida teatr bo‘yicha tahsil olgan va Niyoziyning shogirdi bo‘lgan. 1927-yildan vafotigacha u O‘zbek davlat drama uyushmasining aktrisasi bo‘lib, u yerda ko‘plab spektakllarga qo‘shiq qismlarini kiritgan.

Qotillik va shahidlik

U 1928-yilda hali o‘smir bo‘lganida paranjisiz chiqish qilib, ularni "obro‘sizlantirgani" uchun oilasining bosimi ostida eri tomonidan o‘ldirilgan. Uning vafoti o‘zbek teatr jamoatchiligi tomonidan keng ta’ziya bilan kutib olingan. Niyoziy uning dafn marosimida yozgan madhiyasini o‘qib, bir necha kishini motam tutib yig‘lashga majbur qilgan. Niyoziy uning o‘limiga bag‘ishlab yozgan she’rida uni san’at shahidi deb atagan; uning o‘ldirilishi deyarli bir asr o‘tsa ham esga olindi va uning xotirasini saqlab qolish uchun harakatlar davom etmoqda. Uning hamkasbi Nurxon Yo‘ldoshxo‘jayeva xuddi shunday sharoitda qotillikka va la’natga uchraganiga qaramay, Saidazimova o‘zbek tilidagi teatr ommaviy axborot vositalarida esda qoldi va uning nomi hanuzgacha saqlanib qolgan. Bu qisman Niyoziyning "Tursunoy marsiyasi" she’rining mashhurligi bilan bog‘liq.

Yana qarang

• Tamaraxonim
• Nurxon Yoʻldoshxoʻjayeva