Xususiy universitet

Andoza:Oliy taʼlim

Xususiy universitet — davlatga qarashli boʻlmagan, mustaqil ravishda tashkil etiladigan va faoliyat yuritadigan oliy taʼlim muassasasi. Bunday universitetlar davlat budjeti hisobidan moliyalashtirilmaydi, ularning faoliyati asosan to‘lov-kontrakt, xususiy sarmoya, grant va homiylik mablag‘lari orqali amalga oshiriladi. Xususiy universitetlar dunyoning koʻplab mamlakatlarida oliy taʼlim tizimining muhim qismi hisoblanadi.

Tarix

Dastlabki xususiy universitetlar Yevropa va AQShda XIX asr oxiri – XX asr boshlarida tashkil etilgan. AQShdagi eng mashhur xususiy oliygohlardan biri — Harvard universiteti (1636-yil), Stenford universiteti (1885-yil) va Yel universiteti (1701-yil) kabi ta’lim maskanlaridir. Markaziy Osiyoda esa xususiy oliy taʼlim muassasalari asosan mustaqillikdan so‘ng shakllana boshladi.

Oʻzbekistonda xususiy universitetlar tizimi 2017-yildan boshlab faol rivojlana boshladi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaror va farmonlari asosida mahalliy va xorijiy sarmoyadorlar ishtirokida bir qator oliygohlar tashkil etildi.

Huquqiy maqomi

O‘zbekiston Respublikasida xususiy universitetlarning faoliyati tegishli normativ-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Ular:

• „Taʼlim toʻgʻrisida“gi Qonun;
• „Kadrlar tayyorlash milliy dasturi“;
• Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining qarorlari.

Har bir xususiy oliy taʼlim muassasasi faoliyatini amalga oshirish uchun davlat tomonidan beriladigan maxsus litsenziyaga ega bo‘lishi shart. Shuningdek, ta’lim sifatini tasdiqlash uchun ular milliy yoki xalqaro akkreditatsiya jarayonidan o‘tadi.

Xususiyatlari

Xususiy universitetlar davlat oliygohlariga nisbatan quyidagi jihatlari bilan farqlanadi:

• moliyaviy mustaqillikka ega;
• ta’lim dasturlarini mustaqil ishlab chiqadi;
• zamonaviy pedagogik texnologiyalar va xorijiy ta’lim standartlariga asoslanadi;
• talabalar qabulida va to‘lov miqdorlarini belgilashda mustaqildir;
• xalqaro universitetlar bilan hamkorlik qilish imkoniyatlari kengroq.

Ko‘plab xususiy universitetlar talabalar uchun kredit-modul tizimi, ingliz tilidagi darslar, onlayn kurslar va amaliyot dasturlarini joriy qilgan.

Talabalar soni boʻyicha nodavlat oliygohlar reytingi

Mazkur roʻyxat HEMIS axborot tizimiga kiritilgan ochiq maʼlumotlar asosida shakllantirilgan.

№	Oliy taʼlim muassasasi nomi	Talabalar soni
1	Toshkent kimyo xalqaro universiteti	36 598
2	ISFT instituti	29 470
3	Toshkent amaliy fanlar universiteti	26 460
4	Termiz iqtisodiyot va servis universiteti	23 888
5	Osiyo xalqaro universiteti	22 279
6	Alfraganus universiteti	22 245
7	University of Business and Science	20 728
8	Toshkent kimyo xalqaro universiteti Samarqand filiali	20 283
9	Iqtisodiyot va pedagogika universiteti	19 138
10	Toshkent kimyo xalqaro universiteti Namangan filiali	17 974
11	Toshkent xalqaro moliyaviy boshqaruv va texnologiyalar universiteti	16 095
12	Renessans taʼlim universiteti	12 677
13	Qoʻqon universiteti	12 103
14	Navoiy innovatsiyalar universiteti	11 742
15	Toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti	10 190
16	TMC Institute	10 094
17	Maʼmun universiteti	9 468
18	Toshkent gumanitar fanlar universiteti	9 106
19	Oriental universiteti	8 766
20	Nukus innovatsion instituti	8 339
21	Axborot texnologiyalari va menejment universiteti	8 182
22	Buxoro innovatsiyalar universiteti	7 622
23	Toshkent menejment va iqtisodiyot instituti	7 153
24	Urganch RANCH texnologiya universiteti	7 008
25	Osiyo texnologiyalar universiteti	6 594
26	Xalqaro Nordik universiteti	6 554
27	University of Science and Technologies	6 495
28	Profi University	6 422
29	Qoʻqon universiteti Andijon filiali	6 347
30	Qarshi xalqaro universiteti	5 985
31	Zarmed universiteti	5 762
32	Perfect University	4 902
33	Angren universiteti	4 815
34	Turan International University	4 773
35	Toshkent iqtisodiyot va texnologiyalari universiteti	4 620
36	Xalqaro innovatsion universitet	4 609
37	University of Economics and Pedagogy	4 276
38	Zarmed universiteti (Samarqand kampusi)	3 770
39	Toshkent international university	3 742
40	Urganch Innovatsion universiteti	3 328
41	Yangi Asr universiteti	2 979
42	Toshkent ijtimoiy innovatsiya universiteti	2 921
43	Turon universiteti	2 841
44	Aniq va ijtimoiy fanlar universiteti	2 570
45	Central Asian Medical University	2 527
46	Buxoro psixologiya va xorijiy tillar instituti	2 393
47	SAMBHRAM universiteti	2 287
48	Buxoro innovatsion taʼlim va tibbiyot universiteti	2 268
49	Central Asian University	2 258
50	EMU-University	2 218
51	Iqtisodiyot va pedagogika universiteti (Samarqand kampusi)	2 208
52	Profi University Navoiy filiali	2 036
53	Fargʻona Koreya xalqaro universiteti	1 918
54	Millat umidi universiteti	1 740
55	University of Management and Future Technologies	1 486
56	Diplomat University	1 427
57	IMPULS tibbiyot instituti	1 387
58	Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi	1 304
59	Farmatsevtika taʼlim va tadqiqot instituti	1 231
60	Ipak yoʻli innovatsiyalar universiteti	1 226
61	Mehnat va ijtimoiy munosabatlar akademiyasi	1 203
62	PDP University	1 197
63	Tashkent International University of Education	1 053
64	Yangi Oʻzbekiston universiteti	1 050
65	Ijtimoiy va siyosiy fanlar instituti	1 026
66	British Management University in Tashkent	949
67	STARS International University	786
68	Sarbon universiteti	627
69	Japan Digital University	601
70	Digital University	550
71	IT Park University	428
72	Samarqand Xalqaro Texnologiya Universiteti	370
73	TEAM University	358
74	Raqamli iqtisodiyot va agrotexnologiyalar universiteti	307
75	Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti	268
76	Oxus University	240
77	Acharya University	234
78	Abu Rayhon Beruniy universiteti	224
79	Tashkent Metropolitan University	66
80	Amerika texnologiyalar universiteti	66
81	A. Avloniy nomidagi pedagogik mahorat milliy instituti	30

Ahamiyati

Xususiy universitetlar O‘zbekiston ta’lim tizimining modernizatsiyasiga, xalqaro standartlarga mos mutaxassislar tayyorlashga hamda xorijiy investitsiyalarni jalb qilishga xizmat qilmoqda. Ularning faoliyati natijasida ta’limda raqobat kuchayib, talabalarga tanlov imkoniyati kengaydi.

Shuningdek qarang

• Universitet
• Davlat universiteti
• Oliy taʼlim muassasasi
• Taʼlim tizimi (Oʻzbekiston)
• Akkreditatsiya
• Litsenziya