Prajnaparamita

Prajnaparamita (sanskritcha: प्रज्ञापारमिता) – „cheksiz aql-zakovat“ yoki „mukammal idrok“ degan maʼnoni anglatuvchi Mahayana buddizmining asosiy tushunchalaridan biri. Bu haqiqatning mohiyatini mukammal anglash usuli hamda Qalb Sutra va Olmos Sutra kabi matnlarni oʻz ichiga olgan maxsus Mahayana sutralari toʻplamiga ham ishora qiladi.

Prajnaparamitani tasvirlagan qoʻlyozma muqovasi, taxminan 15-asr

Prajnaparamitaning timsoli. „Sakkiz ming misrali Prajnyaparamita Sutra“ sanskrit qoʻlyozmasidan, Nalanda, Bihar, Hindiston. Taxminan 700–1100-yillar

Buddizm
Madaniyati
Tarixi
Buddistlar
Maktablar
Ibodatxonalar
Matnlar
Portal

Bu atama sanskritcha prajñā („donolik“, „bilim“) va pāramitā („mukammallik“, „aql-idrokdan oliyroq tushunchalar“, „narigi tomonga oʻtish“) soʻzlarining birlashmasidan hosil boʻlgan. Prajnaparamita Mahayana buddizmining markaziy gʻoyalari – boʻshliq (śūnyatā), mohiyatsizlik (svabhāva yoʻqligi), narsalarning illuzyon tabiati (māyā]), barcha hodisalarning „tugʻilmagan“ (anutpada)ligi va Nāgārjunaning Madhyamaka falsafasi bilan chambarchas bogʻliq. Bu tushunchani amaliyotda qoʻllash va tushunish Bodhisattva yoʻlining ajralmas qismi hisoblanadi.

Edward Conzening fikricha, Prajnaparamita Sutralari „miloddan avvalgi 100-yildan milodiy 600-yilgacha Hindiston yarim orolining bir qismida yozilgan qirqga yaqin matnlar toʻplamidir“. Baʼzi Prajnaparamita sutralari eng qadimgi Mahayana sutralari qatoriga kiradi.

Adabiyotlar

• Karashima, Seishi. A Glossary of Lokakṣema's translation of the Aṣṭasāhasrikā Prajñāpr̄amitā, Bibliotheca philologica et philosophica Buddhica. The International Research Institute for Advanced Buddhology, Soka Univ, 2010. ISBN 978-4-904234-03-7. 
• Lopez, Donald S. Jr.. The Heart Sutra Explained: Indian and Tibetan Commentaries. SUNY Press, 1988. ISBN 978-0-88706-589-7. 
• Müller, F. Max, trans (1894). Buddhist Mahâyâna texts Vol.2, Oxford, Clarendon Press (the Vagrakkedikâ, the larger Pragñâ-pâramitâ-hridaya-sûtra, the smaller Pragñâ-pâramitâ-hridaya-sûtra).
• Orsborn, Matthew Bryan (2012). Chiasmus in the early Prajñāpāramitā: literary parallelism connecting criticism & hermeneutics in an early Mahāyāna sūtra (Thesis). doi:10.5353/th_b4775259.
• Qing, Fa (2001). The development of Prajna in Buddhism from early Buddhism to the Prajnaparamita system: With special reference to the Sarvastivada tradition (PhD Dissertation). Advisor: Kawamura, Leslie S. University of Calgary. hdl:1880/40730. ISBN 0-612-64836-2.
• Aṣṭasāhasrikā Prajñāpāramitā with Haribhadra's Commentary Called āloka, Buddhist Sanskrit Texts. The Mithila Institute, 1960.