Burhoniddin Rabboniy

Burhoniddin Rabboniy (1940-yil 20-sentyabr – 2011-yil 20-sentyabr) – 1992-yildan 2001-yilgacha Afgʻoniston prezidenti. Tolibon harakati tufayli 1996-yil 27-sentyabrdan 2001-yil 13-noyabrgacha uning vakolatlari mamlakatning aksariyat hududlariga, jumladan, poytaxtga taalluqli boʻlmagan, ammo u xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olinishida davom etgan. Afgʻonistonning qonuniy rahbari. Afgʻoniston Oliy Tinchlik Kengashining raisi.

Burxoniddin Rabboniy
برهان‌الدین ربانی
Rabboniy. 2010-yil.
6-Afgʻoniston prezidenti
Mansab davri 1992-yil 28-iyun – 1992-yil 28-iyun - 2001-yil 22-dekabr Mulla Umar bilan baravar (Islom Amirligi rahbari sifatida) 1996-yil 27-sentyabr dan - 2001-yil 13-noyabrgacha
Vitse-prezident	Abdulrasul Sayyof Mavlaviy Mir Hamza Muhammadshoh Fazli Muhammad Nabi Muhammadi
Bosh vazir	Abdulsabur Farid Koʻhistoniy Gulbuddin Hekmatyar Arsala Rahmoniy Ahmadshoh Ahmadzay Abdulrahim Gʻafurzay
Oʻtmishdoshi	Muhammad Najibullo
Vorisi	Hamid Karzay
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi	20-sentyabr 1940-yil Badaxshon viloyati, Afgʻoniston
Vafoti	20-sentyabr 2011-yil(2011-09-20) (71 yoshda) Kobul, Afgʻoniston
Oʻlim sababi	Suiqasd
Bolalari	4, vorisi Salohiddin
Alma mater	Kobul universiteti (BA) Al-Azhar universiteti (magistratura, PhD)
Mukofotlari	Ismoil Somoniy ordeni

Yoshligi

Burhoniddin Rabboniy 1940-yili Afgʻonistonning shimoli-sharqidagi Badaxshon viloyatining Fayzobod shahrida chorvador tojikforszabon oilasida tugʻilgan. U Abu Hanifiya diniy maktabida, keyin Kobul universitetining ilohiyot fakultetida tahsil olgan, Misrda Al-Azhar universitetida islom falsafasi boʻyicha oʻqigan. 1963-yildan Kobul universiteti professori boʻlib, u yerda islom huquqidan dars bergan.

 

Rabboniy Rossiya Prezidenti Vladimir Putin bilan 2001-yil 22-oktyabr. Dushanbe.

Faoliyati

1973-yilda shahzoda Dovud davlat toʻntarishidan soʻng Pokistonning Peshovar shahriga hijrat qildi. 1978-yilning apreligacha Rabboniy eng yirik gilam eksportchilari va ishlab chiqaruvchilaridan biri edi. 1979-1989-yillardagi afgʻon urushida jangovar harakatlarda qatnashgan. U afgʻon mujohidlarining qoʻmondonlaridan biri boʻlib, uning jangchilari soni 20 ming kishidan oshgan. 1985-yilda u Badaber lageridagi qoʻzgʻolonni bostirishga shaxsan rahbarlik qilgan.

1989-yildagi maʼlumotlarga koʻra, u Pokistonda parrandachilik fermasi, gilam va mato ishlab chiqaradigan korxonalarga ega boʻlib, yiliga 20 million rupiygacha foyda oladi; uning daromadining yana bir manbai Eron va Pokistonda olib borilgan kontrabanda tovarlari va giyohvand moddalar savdosi edi – Tolibon hokimiyat tepasiga kelguniga qadar u musulmon mamlakatlariga afyun va geroin yetkazib beruvchi yirik tadbirkorlardan biri boʻlgan; Badaxshondan lapis lazuli va Panjshirdan zumrad qazib olishda ham qatnashgan.

1992-yil may oyining boshida u Kobulga qaytib keldi va 28-iyunda Peshovar kelishuviga binoan Afgʻoniston Islomiy Davlatining muvaqqat prezidenti lavozimini egalladi. 1992-yil 30-dekabrda, asosan, Rabboniy tarafdorlari boʻlgan Shoʻro majlisi uni keyingi 2 yilga prezident etib sayladi. 1994-yilda Oliy sud Rabboniyning prezidentlik muddatini uzaytirdi.

1996-yildan beri Shimoliy Alyans yetakchilaridan biri. 2001 -yil 22-dekabrda Rabboniy prezidentlikdan rasman isteʼfoga chiqdi. Demokratik Afgʻonistonda Afgʻoniston Islom jamiyati partiyasining yetakchisi boʻlib qoldi.

U 2011-yil 20-sentyabrda Kobulning Vazir Akbar Xon tumanidagi oʻz uyida Tolibon harakatining ikki vakili bilan uchrashuvda xudkush-terrorchining sallasiga yashirilgan bombadan halok boʻlgan .

Oʻgʻli Salohiddin – Afgʻoniston tashqi ishlar vaziri, otasi vafotidan keyin u partiyani boshqargan.

Xorijiy davlatlarning mukofotlari

2021-yil 2-sentyabrda Tojikiston Respublikasi Prezidenti Imomali Rahmon 1993-1996-yillarda tojikistonliklar oʻrtasidagi muzokaralarga koʻmaklashgani va vositachilik qilgani hamda bu boradagi muzokaralarni tiklash jarayoniga qoʻshgan ulkan hissasi uchun Burhoniddin Rabboniyni I darajali „Ismoili Somoniy“ ordeni bilan taqdirladi .